Koroner Arter Hastalığı

Koroner Arter Hastalığı Nedir?

Kalp, tüm vücuda kan pompalayan bir kastır ve kendisi de beslenmeye ihtiyaç duyar. Bu görevi, kalbin üzerinde taç gibi uzanan koroner arterler üstlenir. Koroner arter hastalığı, bu damarların iç yüzeyinde yıllar içinde yağ, kolesterol ve bağ dokusundan oluşan birikintilerin (plakların) toplanarak damarı daraltmasıdır. Halk arasında “damar tıkanıklığı” ya da “damar sertliği” olarak bilinir.

Damar daraldıkça kalp kasına giden kan miktarı azalır. Dinlenirken bu azalma fark edilmeyebilir; ancak yürüyüş, merdiven çıkma veya heyecan gibi kalbin daha fazla oksijene ihtiyaç duyduğu anlarda yetersizlik ortaya çıkar. Göğüs ağrısı ya da sıkışma hissi tam da bu dengesizliğin işaretidir.

Süreç genellikle sinsi ilerler. Plak oluşumu erişkin yaşamın erken dönemlerinde başlayabilir ve onlarca yıl boyunca hiçbir belirti vermeyebilir. Koroner arter hastalığının en önemli özelliği budur: şikâyet ortaya çıktığında hastalık genellikle bir süredir var demektir.

Belirtileri Nelerdir?

• Efor sırasında göğüs ortasında baskı, sıkışma, ağırlık veya yanma hissi
• Ağrının sol kola, omuza, boyuna, çeneye veya sırta yayılması
• Dinlenince birkaç dakika içinde geçen, tekrar hareket edince geri dönen şikâyetler
• Nefes darlığı ve alışılmadık ölçüde çabuk yorulma
• Soğuk terleme, bulantı, mide bölgesinde rahatsızlık hissi
• Çarpıntı ve baş dönmesi

Şikâyetlerin dinlenmeyle geçmemesi, giderek şiddetlenmesi veya istirahat hâlindeyken ortaya çıkması acil değerlendirme gerektiren bir durumdur.

Risk Faktörleri Nelerdir?

Koroner arter hastalığı tek bir sebebe bağlanamaz; birden fazla faktörün birikimiyle gelişir. Risk faktörleri iki gruba ayrılır.

Değiştirilemeyen faktörler:

• İleri yaş
• Erkek cinsiyet ve kadınlarda menopoz sonrası dönem
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Genetik yatkınlık

Değiştirilebilen faktörler:

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Kolesterol yüksekliği
• Yüksek tansiyon
• Şeker hastalığı ve insülin direnci
• Fazla kilo ve hareketsiz yaşam
• Kronik stres ve düzensiz uyku
• Doymuş yağdan zengin, sebze ve lif açısından fakir beslenme

Değiştirilebilen faktörlerin varlığı, aynı zamanda hastalığın seyrine müdahale edebileceğiniz anlamına gelir. Bu, koroner arter hastalığı hakkındaki en umut verici gerçektir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı sürecinde amaç iki sorunun yanıtını bulmaktır: Şikâyetler kalp kaynaklı mı, ve kalp kası yeterince besleniyor mu? Bu doğrultuda başvurulabilecek incelemeler şunlardır:

• Elektrokardiyografi (EKG): Dinlenme hâlinde kalbin elektriksel etkinliğini kaydeder; geçirilmiş veya devam eden sorunlara işaret edebilir.
• Efor testi: Yürüyüş bandında kalbin zorlanma altındaki tepkisi izlenir.
• Ekokardiyografi: Kalp kasının kasılmasında bölgesel bozukluk olup olmadığını gösterir.
• Ritim ve tansiyon holteri: Şikâyetlerin gün içindeki dağılımını değerlendirmeye yardımcı olur.
• Miyokart perfüzyon sintigrafisi veya kardiyak görüntüleme yöntemleri: Kalp kasının kanlanmasını ayrıntılı olarak inceler.
• Koroner anjiyografi: Damarlardaki darlığın yerini ve derecesini doğrudan gösteren yöntemdir; genellikle önceki testler yönlendirici olduğunda planlanır.

Hangi testin uygun olduğuna, şikâyetlerinizin niteliği ve risk profiliniz birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Tedavi Yaklaşımının Genel Çerçevesi

Koroner arter hastalığında tedavi, birbirini tamamlayan üç eksende yürütülür: risk faktörlerinin kontrolü, ilaç tedavisi ve gerektiğinde damara yönelik girişimler. İlaçlar kalbin yükünü azaltmaya, plak yapısını dengelemeye ve pıhtı oluşumunu engellemeye yöneliktir; seçim ve düzenleme tamamen hekiminize aittir. Belirgin darlıklarda balon ve stent uygulaması ya da bypass cerrahisi gündeme gelebilir. Tedavi sürecinin ayrıntıları için kalp damar hastalıkları tedavisi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Yaşam Tarzında Neler Değişmeli?

• Sigarayı tamamen bırakın; bu, damar sağlığı için atılabilecek en etkili adımlardan biridir.
• Haftanın çoğu günü, hekiminizin uygun gördüğü tempoda yürüyüş yapın.
• Zeytinyağı, sebze, kurubaklagil ve balık ağırlıklı bir beslenme düzenine geçin.
• Kızartma, şarküteri ürünleri ve şekerli içeceklerden uzak durun.
• Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değerlerinizi düzenli aralıklarla ölçtürün.
• Kilo verme hedefinizi gerçekçi ve kademeli tutun.
• Uyku düzeninize ve stres yönetimine önem verin.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Efor sırasında tekrarlayan göğüs sıkışması, yürürken ortaya çıkıp dinlenince geçen ağrı veya son zamanlarda belirgin şekilde artan nefes darlığı, kardiyoloji değerlendirmesi gerektiren şikâyetlerdir. Kayseri ve çevre illerde yaşayan, 40 yaşını geçmiş ve birden fazla risk faktörü taşıyan kişilerin şikâyetleri olmasa dahi düzenli kalp kontrolü yaptırması önerilir.

Göğüs ağrısı yirmi dakikadan uzun sürüyor, dinlenmekle geçmiyor, soğuk terleme ve bulantıyla birlikte ortaya çıkıyorsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu durumda erken müdahale büyük önem taşır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için lütfen bir kardiyoloji uzmanına başvurun.

Son güncelleme:21 Temmuz 2026