Kalp Çarpıntısı Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?

Kalbin attığını hissetmek, çoğu insanın hayatının bir döneminde yaşadığı bir deneyimdir. Normalde kalp atışlarımızın farkına varmayız; çarpıntı, bu atışların hızlı, güçlü, düzensiz ya da “atlıyormuş” gibi hissedilmesidir.

Çarpıntıların büyük bölümü zararsızdır ve heyecan, kahve ya da yorgunluk gibi günlük nedenlerle ortaya çıkar. Ancak bazı çarpıntılar bir ritim bozukluğunun ilk işareti olabilir. Önemli olan, hangi durumların beklenebileceğini, hangilerinin değerlendirme gerektirdiğini bilmektir.

Çarpıntı Neden Olur?

Çarpıntının nedenleri kalp dışı ve kalp kaynaklı olarak iki grupta ele alınabilir.

Kalp dışı nedenler en sık karşılaşılanlardır:

• Kahve, çay, enerji içecekleri ve aşırı kafein tüketimi
• Sigara ve alkol
• Stres, kaygı ve panik atak
• Uykusuzluk ve aşırı yorgunluk
• Yoğun egzersiz
• Ateşli hastalıklar ve vücutta sıvı kaybı
• Kansızlık
• Tiroit bezinin fazla çalışması
• Bazı soğuk algınlığı ilaçları, astım ilaçları ve bitkisel takviyeler
• Gebelik

Kalp kaynaklı nedenler ise kalbin elektrik sistemindeki bozukluklardan kaynaklanır:

• Ekstra atımlar (erken vuruşlar): “Kalbim bir an durup güm diye attı” şeklinde tarif edilir; sağlıklı kişilerde de sık görülür.
• Ani başlayıp ani biten hızlı çarpıntılar (supraventriküler taşikardi)
• Atriyal fibrilasyon: Kalbin düzensiz ve çoğunlukla hızlı atmasıdır; ileri yaşta daha sıktır ve inme riskini artırabilir.
• Kalp kapak hastalıkları, kalp kası hastalıkları veya geçirilmiş kalp krizine bağlı ritim bozuklukları

Hangi Çarpıntılar Genellikle Zararsızdır?

Aşağıdaki özellikleri taşıyan çarpıntılar çoğu zaman tehlikeli değildir:

• Birkaç saniye süren, kendiliğinden geçen çarpıntılar
• Heyecan, egzersiz veya kahve gibi belirgin bir tetikleyiciyle ortaya çıkıp tetikleyici ortadan kalkınca azalanlar
• Arada bir hissedilen tek tük “atlama” hissi
• Baş dönmesi, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi başka bir belirtinin eşlik etmediği çarpıntılar

Yine de bu tür çarpıntılar sık tekrarlıyor, günlük yaşamınızı etkiliyor ya da sizi endişelendiriyorsa değerlendirilmesinde fayda vardır.

Ne Zaman Hemen Acil Yardım Almalısınız?

Çarpıntıya aşağıdaki durumlardan biri eşlik ediyorsa beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi
• Belirgin nefes darlığı
• Bayılma, bayılacak gibi olma veya bilinç bulanıklığı
• Dinlenirken aniden başlayan ve dakikalar içinde geçmeyen çok hızlı çarpıntı
• Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol ya da bacakta güç kaybı

Bu belirtiler ciddi bir ritim bozukluğunun veya kalp krizinin işareti olabilir. Kendi başınıza araç kullanarak hastaneye gitmeye çalışmayın.

Ne Zaman Kardiyoloğa Başvurmalısınız?

Acil bir durum olmasa da aşağıdaki hâllerde randevu alarak kardiyoloji muayenesi olmanız önerilir:

• Çarpıntının sık tekrarlaması veya giderek uzaması
• Nabzınızın düzensiz attığını fark etmeniz
• Çarpıntının eforla, merdiven çıkarken ya da spor sırasında ortaya çıkması
• Daha önce bilinen bir kalp hastalığınızın, yüksek tansiyonunuzun veya tiroit hastalığınızın olması
• Ailenizde genç yaşta ani ölüm ya da kalıtsal kalp hastalığı öyküsü bulunması
• Çarpıntı sırasında daha önce bayılmış olmanız (bkz. senkop)

Çarpıntı Sırasında Ne Yapmalı?

Çarpıntı başladığında sakin kalmaya çalışın ve aşağıdaki adımları izleyin:

• Oturun ya da uzanın; yavaş ve derin nefes alın.
• Mümkünse nabzınızı sayın ve düzenli olup olmadığını not edin.
• Çarpıntının başladığı saati, ne kadar sürdüğünü ve o sırada ne yaptığınızı kaydedin.
• EKG kaydı alabilen bir akıllı saatiniz veya cihazınız varsa çarpıntı sırasında kayıt alın; muayenede hekiminize gösterin.
• Hekiminize danışmadan çarpıntı için ilaç kullanmayın, kullandığınız ilaçları da bırakmayın.

Bu notlar, şikâyet muayene anında geçmiş olsa bile tanıya ulaşmayı büyük ölçüde kolaylaştırır.

Kardiyoloji Muayenesinde Neler Yapılır?

Değerlendirme, şikâyetlerinizin ayrıntılı dinlenmesi ve fizik muayeneyle başlar. Ardından ihtiyaca göre şu tetkikler istenebilir:

• EKG: Kalbin o andaki elektriksel etkinliğini gösterir.
• Ritim holteri: Ritmi bir ya da daha uzun gün boyunca kaydederek şikâyet anını yakalamaya çalışır.
• Ekokardiyografi: Kalp kası ve kapaklarında yapısal bir sorun olup olmadığını gösterir.
• Kan tahlilleri: Kansızlık, tiroit hormonları ve mineral düzeyleri değerlendirilir.
• Efor testi: Eforla ortaya çıkan çarpıntılarda kullanılabilir.

Çarpıntının nedeni belirlendikten sonra çoğu zaman tetikleyicileri azaltmak yeterli olur. Tedavi gereken durumlarda ise seçenekler ritim bozukluğunun türüne göre planlanır; ayrıntılar için ritim bozukluğu tedavisi sayfasına göz atabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için lütfen bir kardiyoloji uzmanına başvurun.